✦ CẨM NANG SỨC KHỎE PHỤ KHOA
áp xe tuyến Bartholin có thể gây khối sưng đau ở một bên gần cửa âm đạo, làm đi lại hoặc ngồi khó chịu. Tuy nhiên, không phải mọi cục sưng vùng kín đều thuộc tuyến này. Khám trực tiếp giúp phân biệt nang, ổ nhiễm trùng và các tổn thương da khác trước khi xử trí.
✦ Nội dung chính
Tuyến Bartholin nằm hai bên gần cửa âm đạo. Khi ống dẫn tắc, dịch có thể tạo thành nang; nếu nhiễm trùng, có thể hình thành áp xe. Nang nhỏ không đau và ổ sưng đỏ đau tăng cần được tiếp cận khác nhau. Bệnh không được xác định chỉ bằng vị trí ảnh chụp, và không tự động đồng nghĩa sẽ vô sinh.
Khối có thể làm một bên cửa âm đạo trông lệch hơn, nhưng bất đối xứng thông thường cũng có thể có ở cơ thể khỏe mạnh. Điểm cần kể là khối mới xuất hiện, có lớn nhanh và đau không. Một nang tồn tại yên lặng lâu ngày khác với sưng đau tăng trong vài giờ. Nếu bạn không xác định được vị trí, chỉ cần mô tả vùng khó ngồi hoặc đi lại; không cố bóp để làm rõ ranh giới khối.
Một khối nhỏ có thể ít đau hoặc được phát hiện tình cờ. Người khám sẽ xem có đúng nang Bartholin và có cần theo dõi hay không. Không tự bóp khối để thử xem bên trong có dịch vì dễ làm tổn thương da.
Đau có thể tăng khi ngồi, đi lại hoặc quan hệ; vùng da có thể nóng đỏ và đôi khi có sốt. Một ổ mủ thường cần được đánh giá khả năng dẫn lưu phù hợp. Kháng sinh đơn độc không phải lúc nào cũng thay thế được dẫn lưu.
Viêm nang lông, nang da, chấn thương hoặc tổn thương khác cũng gây khối vùng âm hộ. Khối mới ở người từ khoảng bốn mươi tuổi hoặc sau mãn kinh cần trao đổi sớm; bác sĩ có thể cân nhắc lấy mẫu mô tùy dấu hiệu, dù phần lớn khối không phải ung thư.
Nên khám sớm khi khối tăng kích thước, đau nhiều, chảy mủ hoặc khó ngồi. Nếu đang mang thai, có đái tháo đường hoặc miễn dịch suy giảm, hãy báo ngay khi liên hệ. Khối tự vỡ có thể bớt đau nhưng vẫn cần hướng dẫn nếu còn sưng, mủ hoặc tái phát.
Khối đau có thể khiến người bệnh tránh uống nước vì sợ đi tiểu hoặc không thể ngủ. Hãy báo những ảnh hưởng ấy để cơ sở tiếp nhận đánh giá mức cần khám, thay vì chỉ hỏi có sốt không. Việc không sốt không loại trừ ổ mủ cần xử trí. Nếu khối chảy dịch rồi nhỏ lại, ghi dịch có mủ hay máu và mức đau còn lại; đây là dữ kiện theo dõi, không chứng minh đã khỏi hoàn toàn.
Người khám kiểm tra vị trí và mức viêm, hỏi những lần từng bị và thuốc đã dùng. Lấy mẫu dịch hoặc xét nghiệm lây qua tình dục được cân nhắc khi phù hợp; áp xe không tự chứng minh có bệnh lây truyền. Không cần làm toàn bộ xét nghiệm phụ khoa chỉ vì xuất hiện một khối sưng ngoài da.
Khám da và niêm mạc bên ngoài có thể quan trọng như xét nghiệm dịch. Nếu có tiểu buốt, mẫu nước tiểu có thể được cân nhắc; nếu có nguy cơ lây qua tình dục, bác sĩ sẽ giải thích xét nghiệm phù hợp. Không phải mọi triệu chứng ở vùng kín đều cần siêu âm, và siêu âm cũng không thay thế kiểm tra tổn thương trên da.
Trước dẫn lưu, cần trao đổi thai kỳ, dị ứng và thuốc có thể làm tăng chảy máu. Nếu khối tái diễn, mang thông tin thủ thuật trước, nhất là đã từng đặt ống dẫn lưu hay tạo đường thoát dịch. Một đợt tái phát không nhất thiết phải cắt bỏ toàn bộ tuyến. Quyết định còn phụ thuộc số lần, vị trí, mô sẹo, triệu chứng và đánh giá của người thực hiện, cùng những lựa chọn bạn có thể chấp nhận.
Tùy tình huống, bác sĩ có thể cân nhắc dẫn lưu và đặt ống nhỏ hoặc phương án tạo đường thoát dịch. Khối tái phát cần trao đổi lựa chọn khác và nguy cơ. Không tự chích, nặn hay đắp chất nóng. Chăm sóc sau thủ thuật và thời điểm quan hệ trở lại phải theo hướng dẫn của nơi điều trị.
Sau khi được xử trí, vùng da có thể cần chăm sóc và theo dõi dịch thoát ra theo hướng dẫn riêng. Hỏi có thể tắm rửa ra sao, cần giữ ống trong bao lâu và dấu hiệu ống bị tắc. Nếu ống rơi, liên hệ nơi điều trị; không dùng que hay dụng cụ đưa lại. Đau hoặc sưng tăng sau khi đã đỡ cần được đánh giá, vì có thể cần kiểm tra đường thoát dịch hoặc nguyên nhân khác.
Một số trường hợp nang nhỏ không gây triệu chứng chỉ cần theo dõi sau đánh giá. Nếu phải can thiệp, hãy hỏi cách chăm sóc vết mở, xử trí nếu ống dẫn lưu rơi và dấu hiệu nhiễm trùng trở lại. Đừng cố tự đưa ống vào lại. Bất kỳ phương pháp nào cũng cần giải thích khả năng tái diễn, thay vì cam kết không bao giờ bị lại.
Để chuẩn bị, ghi bên có khối, số lần đã bị, thuốc đã dùng và bệnh nền ảnh hưởng lành vết thương. Nếu cần nghỉ làm hoặc không thể đi lại bình thường, nói rõ để được hướng dẫn thực tế. Khi hỏi chi phí, phân biệt tiền khám với dẫn lưu, dụng cụ hoặc xét nghiệm mô nếu được chỉ định. Cần xác nhận nơi tiếp nhận có thực hiện hạng mục tương ứng trước khi đến, tránh dự đoán từ quảng cáo.
Không. Nhiều loại vi khuẩn có thể tham gia; xét nghiệm và bệnh sử mới giúp xác định có tác nhân lây qua tình dục hay không.
Giữ sạch nhẹ và hỏi hướng dẫn khi còn đau, mủ, sốt hoặc sưng. Không cố bóp để lấy thêm dịch bên trong.
Không nên. Cần đánh giá ổ mủ, dị ứng, thai kỳ và nhu cầu dẫn lưu trước khi lựa chọn thuốc.
Bạn có thể hỏi thông tin tiếp nhận và đăng ký lịch hẹn qua các kênh chính thức dưới đây. Hãy cho biết nội dung cần tư vấn để được hướng dẫn chuẩn bị và xác nhận hạng mục đang tiếp nhận trước khi đến.
Thông tin trực tuyến hỗ trợ chuẩn bị đi khám, không thay thế việc đánh giá sức khỏe trực tiếp. Nếu có dấu hiệu khẩn cấp, hãy ưu tiên cơ sở cấp cứu gần nhất.
Vui lòng để lại số điện thoại, Bác sĩ tư vấn sẽ liên hệ ngay với bạn (Hoàn toàn miễn phí)
